‘Ik zag even de oude Truus weer terug’

Elke dag loopt Truus Rijnsburger achter haar rollator en aan de arm van een begeleider van haar huisje naar de huiskamer in het Hofhuis. Daar brengt ze haar dag door. Een gesprek voeren is nauwelijks meer mogelijk. De dementie duwt haar in haar eigen wereld. Tot Sinterklaas naast haar kwam zitten. Die opende een luikje naar haar herinneringen.

 

‘Ik kwam aanlopen en zag door het raam van de huiskamer mijn moeder praten met Sinterklaas’, vertelt haar dochter Gerda Knoppersen. ‘Dat is bijzonder, want een gesprek met mijn moeder is bijna niet meer mogelijk. Dan moet ze een goed moment hebben, en dan nog gaat het met woordjes, niet met volledige zinnen. Toen ik binnen was, dacht ik: waar komt dit vandaan? Sinterklaas vertelde dat hij jarig was en cadeautjes had meegebracht. Mijn moeder zei: dan moeten we voor je zingen. Direct zette ze ‘Lang zal hij leven in’. Sinterklaas schatte de waarde van het moment juist in en bedankte haar voor het mooie lied. Ze glom. De herinnering aan de gezellige sinterklaasfeesten bij ons thuis zorgden voor een ontroerend fleurmoment.’

 

Alerter
Als Truus niet goed in haar doen is, zit ze vaak met haar vingers aan haar voorhoofd, vertelt Gerda. Ze werkt als gastvrouw op hofje 2 van Zorgverblijf Buiten-Land en is gewend om op dit soort details te letten. Haar moeder is dan moeilijk te bereiken. ‘Dan vraag ik: mam, hoe is het? Soms krijg ik een knikje, soms een kort antwoord, soms geen reactie. Vaak neem ik haar dan even mee naar buiten, de tuin in. Dat deed ze vroeger ook graag. Dan staan we even stil bij een bloemetje. Of ze hoort een paard hinniken, een koe loeien, een vogel fluiten. Soms doet ze dat geluid dan na. Ze is alerter dan even daarvoor in de huiskamer. Meestal knapt ze door zo’n wandelingetje weer op. Het is belangrijk voor haar dat we op het zorgverblijf even de tuin in kunnen lopen. Als ze op de vierde verdieping van een verpleeghuis had gewoond, zou dit ingewikkelder zijn.’

 

Hoogtepunt
Gerda kijkt met een warm gevoel terug op de feestdagen in haar kindertijd. Ook haar moeder genoot van de gezelligheid rond Kerst, Pasen en Sinterklaas. Op het sinterklaasfeest kwam vroeger de hele familie bij elkaar. Opa was dominee, maar stapte tijdens het sinterklaasfeest in de rol van Goedheiligman. ‘We hebben het nooit doorgehad dat onze opa in dat rode pak zat. Het verhaal was altijd dat hij verstek moest laten gaan, omdat hij zijn preek moest voorbereiden. Het was altijd gezellig, een hoogtepunt in het jaar. En Truus was helemaal in haar element als gastvrouw. Daar lag ook haar kracht. Ook in het veevoederbedrijf van mijn vader zorgde ze bijvoorbeeld dat klanten koffie kregen en goed ontvangen werden. Mooi om te zien hoe Sinterklaas dat positieve gevoel van vroeger weer bij haar opriep.’

 

Reminiscentie
Het bewust oproepen van positieve herinneringen noemen we reminiscentie. De Dikke Van Dale omschrijft reminiscentie als ‘een gedachte aan een verschijnsel uit het verleden dat overeenkomst vertoont met een huidige waarneming’. Bij het horen van een oude vakantiehit kun je bijvoorbeeld weer de beelden van die mooie vakantie op het netvlies krijgen. Mensen die lijden aan dementie, kunnen niet meer bij al hun herinneringen komen. De luikjes zijn dicht. Door bijvoorbeeld oude foto’s of oude voorwerpen te bekijken, kunnen die luikjes weer opengaan. Medewerkers in het zorgverblijf maken hier bewust gebruik van, bijvoorbeeld door familieleden op te roepen oude foto’s van hun vader of moeder in het digitale levensboek van Familienet te zetten. Die foto’s worden dan samen bekeken op een iPad. Dit levert soms mooie gesprekken op. Bij Truus had de Sint hetzelfde effect. Hij zette de deur open naar positieve herinneringen. En juist omdat die herinneringen altijd onder de oppervlakte liggen en het hoofd zo ‘leeg’ is, is het ervaren van zo’n moment voor iemand als Truus een geluksmoment.

 

Traditionele feesten
Daarom ook krijgen de traditionele feesten op het zorgverblijf alle aandacht. Op Sinterklaas komen Sinterklaas en Zwarte Piet op bezoek, tijdens Kerst twinkelen de kerstlichtjes in de zorgverblijven, worden kerstliederen gezongen en de tafel mooi gedekt, met Oud en Nieuw ruiken de bewoners de geur van oliebollen en rond Pasen schilderen ze eieren. Ook kunnen de bewoners tijdens de christelijke feestdagen een kerkdienst kijken of psalmen zingen. Ook hier geldt: alles mag, niets hoeft. Gerda: ‘Het is belangrijk dat je als medewerker op het zorgverblijf de achtergrond van mensen weet en daar iets mee doet. Door de Sint zag ik even de oude Truus weer terug.’

 

 

Ben Tekstschrijver
www.bentekstschrijver.nl