Kabouters wijzen de weg

Het is druk in de tuin van Corry Witteveen: 25 kabouters hebben hier hun thuis gevonden. Achterin staat Sneeuwwitje in een witte jurk met blauwe biezen, omringd door zeven dwergen. Aan een steunbalk van het huis klimt een Rien-Poortvlietkabouter langs een touwladdertje omhoog. Dezelfde kabouters stonden vroeger in haar tuin. Ze herkent haar kabouters van afstand. ‘Ah, dat is mijn huis, daar moet ik zijn.’

 

 

Op een mooie zomerdag zit Corry graag op het bankje voor haar huisje. Dan geniet ze van haar kabouters en de grote binnentuin op het zorgerf waar ze eind 2014 kwam wonen. Met een legpuzzel of kruiswoordpuzzel erbij is ze helemaal in haar element.

 

Lerend vermogen
Zorgerf Buiten-Verblijf vraagt bewoners die op het zorgerf komen wonen, eigen spulletjes van thuis mee te nemen. Yvonne van der Leest: ‘We proberen het lerend vermogen van onze bewoners aan te spreken. Corry is gek op de kabouters die ze door de jaren heen heeft verzameld. Herinneringen waar een emotie aan gekoppeld is, hou je langer vast. De kabouters helpen Corry haar huisje te herkennen. Belangrijk bij dementie is ook ‘foutloos leren’. Als iets fout gaat of niet lukt, werkt het averechts. Daarom zijn we in het begin steeds met Corry meegelopen naar haar huis. Kijk, zeiden we dan, hier staan je kabouters. Zo proberen we patronen in te slijten, zodat ze op een gegeven moment zelf haar huisje terug kan vinden.’

 

Knorrig
Als ik rond 11 uur huisje 1 van Hofje 1 binnenstap om Corry over haar kabouters te laten vertellen, wacht haar dochter Margriet me op. ‘Je komt op een verkeerd moment’, zegt ze. ‘Ze wilde haar bed niet uit, is knorrig en is het even helemaal kwijt.’
Corry zit in pyjama in haar stoel, met een grote legpuzzel voor zich. ‘Corry, wat heb jij mooie kabouters in je tuin staan.’
‘Kabouters? Heb ik kabouters? Daar weet ik niks van.’
Margriet vertelt dat haar moeder altijd tuinkabouters heeft gehad. Soms ging ze vanuit Baarn met haar man naar Soest voor een ‘kabouteruitje op de fiets’, naar een huis aan de Wieksloterweg. Daar keken ze dan samen voor het hekje verlekkerd naar een mooi aangelegde tuin vol glimmende kabouters. Dan werd ook de mentale gesteldheid van de aardmannetjes becommentarieerd. ‘Kijk die daar, wat een chagrijn is dat…’

Kabouters kijken
‘Weet je nog, soms fietste je met vader naar Soest om kabouters te bekijken’, zegt Margriet. Corry weet het niet meer. Het gesprek komt op een kabouter op de kast. Ze won hem tijdens een bingo op het zorgerf. Ineens komt Corry los, verdwenen is de knorrigheid. ‘Dat is een lieverdje’, zegt ze. ‘Die zet ik niet buiten, dan krijgt hij het veel te koud.’
In haar kamer staat ook het beroemde kabouterboek van Rien Poortvliet. Op een tentoonstelling van deze kunstenaar kocht ze ook een puzzel. ‘Hier komen de twee grote hobby’s van mijn moeder bij elkaar: kabouters en puzzelen’, zegt Margriet.

 

Herkenningspunten
‘De kabouters zijn voor mijn moeder herkenningspunten. Stel je voor, je geheugen laat je in de steek en je komt ergens te wonen waar alles anders is. Je wordt wakker en je denkt: waar ben ik? Of je loopt door de tuin van het zorgerf en weet niet waar je huis is. Je voelt je ontheemd. Ontredderd. Dat lijkt me heel stressvol. Dan lucht het op als je dingen van vroeger herkent. Dat geeft houvast. Daarnaast is mijn moeder een buitenmens. Ik denk dat zij op de zesde verdieping van een verpleeghuis, met strakke huisregels, doodongelukkig geworden zou zijn. In Putten zijn de regels losser, heeft ze meer vrijheid, en heeft ze een prachtige tuin voor haar deur. Dit is voor mijn moeder nu de beste plek op aarde. Jammer dat ze dit zelf niet altijd inziet, de dementie zit haar dan in de weg.’

 

Kabouterwasdag
De tuinkabouters van Corry staan dag en nacht buiten, daardoor krijgen ze groene aanslag op de wangen. Eénmaal per jaar organiseren haar kinderen en kleinkinderen op het zorgerf daarom de ‘kabouterwasdag’. Ook Corry helpt dan mee. Op de afgelopen rollatorrace was de familie ook in kaboutersferen. Het zorgerf organiseert deze dag om geld bijeen te brengen om het leven van de bewoners nog leuker te maken. Team Witteveen presenteerde zich als Sneeuwwitje en haar dwergen, in speciaal hiervoor gemaakte kabouterpakken. Margriet: ‘Mijn moeder was natuurlijk Sneeuwwitje. Ze genoot van de gezelligheid en de familie om haar heen, ze voelde zich de bazin van alle dwergkabouters.’

 

 

Ben Tekstschrijver
www.bentekstschrijver.nl