Mee met het ritme van de dag!

Op Zorgerf Buiten-Land wonen mensen met dementie. Niemand zit er dagenlang binnen voor zich uit te  staren en weg te kwijnen, want er moeten paarden worden gevoerd en kippen geknuffeld. Heb je daar geen zin in? Ook goed. Alles mag in dit ware paradijsje, als je maar in beweging blijft.

 

Steven staat in de stallen bij een zeug.  Ze heeft een paar uur eerder zestien 

 biggetjes op de wereld gezet. ‘Ze zien er goed uit’, zegt hij. En hij kan het weten, want als jongetje groeide hij op een varkens houderij op. Nu, zo’n zeventig jaar later, weet hij het nog steeds: ‘Zijn de biggetjes roze,  dan zijn ze gezond. Kleuren ze wit, dan is het  foute boel.’ Nadat hij moeder en kinderen heeft 

 gecontroleerd, loopt hij naar buiten, terug naar  het huis waar hij de dag doorbrengt met 24 andere gasten met dementie op de dagbehandeling van Zorgerf Buiten-Land. Binnen vraagt begeleidster Leny of hij even met haar mee kan lopen naar de andere kant van het terrein omdat ze daar iets moet ophalen. Uitnodigend steekt ze haar arm uit en zo krijgt ze Steven zover dat hij achter haar aan sjokt. Als ze langs Betty lopen die de paarden aan het voeren is, vraagt Leny of zij ook 

meeloopt.  

 

Loop je even mee? Het is een vraag die die dag vaker zal vallen. Leny: 

‘Het is een van de manieren om onze gasten in beweging te houden. Bewegen is goed, ook al gaat het misschien niet zo snel meer en is er soms hulp bij nodig, maar zo lang het kan, doen we het.’ Dat lopen  gaat soms met de hele groep. In de ochtend, nadat iedereen door een vrijwilliger met een busje naar Zorgerf is gebracht, maakt de hele groep een rondje langs de dieren om ze te voeren. Maar gasten wandelen ook alleen over het terrein. Het  terrein is groot genoeg en er is genoeg te doen. Daar waar ze kunnen, mogen ze helpen. Met het bijeenharken van de bladeren bijvoorbeeld, of tuinen bijhouden, het afval wegbrengen en dieren verzorgen. Leny legt uit dat het misschien 

 makkelijker is om het zelf even snel te doen, maar dat daar niemand beter van wordt. ‘We nemen de tijd om al deze dingen te doen. Er is geen haast,  we gaan mee in het ritme van de dag en die van onze gasten.’

 

Buiten zijn herinnert ze aan vroeger

Zorgerf Buiten-Land en Buiten-Verblijf ligt aan  de rand van Putten, midden in de  bossen. Een houten hek geeft toegang tot het ter-rein. Chalet-achtige gebouwen, groot en klein, vormen woonhofjes en staan bij elkaar rondom tuinen. In de zomer bloeien hier veel bloemen, er zijn fruitbomen, er wordt groente verbouwd. Verderop zijn een oude woning, een koetshuis en een grote schuur omgebouwd tot groepsruim-tes. De grindpaden  slingeren over het terrein, erlangs staan bankjes tafeltjes en stoelen voor wie wil gaan zitten. Aan de rand bij het bos rennen knuffel kippen vrij rond. Zachte, pluizige kippen die het niet erg vinden om opgepakt te worden. Aan de andere kant, tegen-over de stallen, staan de paarden, koeien en varkens op veldjes. Veel groen, veel hout, veel frisse lucht. Hoewel Zorgerf een zorginstelling is, heeft het meer weg van een cam-ping – en die vergelijking is niet zo heel gek, want ooit was het een  camping. Vier jaar geleden 

 kochten Yvonne (48) en René (57) van der Leest dit terrein en kon-den ze hun visie op zorg voor mensen met dementie letterlijk vormgeven. Yvonne: ‘We wilden een open, speelse plek, in de natuur, met veel ruimte om te bewegen. Veel bewoners en gasten zijn  opgegroeid op een boer-derij hier in de regio.  Het buiten zijn bij de dieren brengt herinneringen naar boven. Ik verbaas me er altijd over hoeveel ze nog weten. Ze weten 

 bijvoorbeeld precies hoeveel melk een bepaald ras koeien geeft. De verhalen die loskomen zijn leuk en leerzaam voor ons, maar bovenal bijzonder, omdat ze daarmee ook zichzelf laten zien.’ 


"Hoewel Zorgerf een zorginstelling is,

heeft het meer weg van een  gezellige camping"


Iedereen kwam in beweging

De wereld van dementie is min of meer toevallig op hun pad gekomen. Negen jaar geleden verhuisden ze met hun twee kinderen naar Nijkerk omdat ze meer buiten wilden wonen. Dat overdag, als de kinderen op school waren en zij op hun werk,  niemand van hun grote erf konden genieten, von-den ze jammer. Ze schreven  verschillende instel-lingen aan waarin ze hun erf beschikbaar stelden voor dagopvang. Beweging 3.0, een organisatie die onder meer actief is op het gebied van ouderen-zorg, reageerde meteen. Ze zochten een dagopvang voor ouderen met  dementie. ‘Mensen die hier kwamen zeiden al snel: “Het voelt net als vakan-tie.” We zagen wat voor invloed buiten zijn en natuur op mensen heeft: ze gingen in onze tuin rondlopen, harken, vegen, opruimen; dat vrije gevoel zette iedereen in  beweging. Dat prikkelde ons, want dat hebben mensen dus blijkbaar nodig. We verdiepten ons in de wereld van dementie. Zo ontdekten we dat mensen met dementie in een verpleeghuis soms maar zeven minuten per maand buiten komen. Schrikbarend! En dat is niet eens altijd omdat er weinig tijd of personeel is, maar ook omdat je  vanaf driehoog met tien mensen nu eenmaal niet zo makkelijk naar buiten gaat. Ter-wijl buiten zijn een basisrecht voor iedereen zou moeten zijn.’ 

 

Belangrijk: de zorg is betaalbaar

Yvonne en René hebben beiden een achtergrond  in de zorg. Yvonne werkte als verpleegkundig 

 specialist in de psychiatrie, René was verpleeg-kundige, maar werkte de laatste twintig jaar in zijn eigen bedrijf in de ideële  sector. Hun achtergrond kwam goed van pas bij het realiseren van hun 

 plannen. Yvonne keek er vanuit de zorg naar, René als onder-nemer. Op Zorgerf komen 

 mensen met alle gradaties van dementie samen. Er is een dag-opvang en permanente  bewoning. In drie hofjes staan zestien kleine woningen, waar huurders een eigen slaap- en zitvertrek hebben rondom een grote gemeenschappelijke ruimte. Yvonne: ‘Er is veel weten-schappelijk inzicht over dementie, dat kun je gewoon toepassen in de praktijk. Zo blijven men-sen langer vitaal en actief als er voldoende daglicht  is, ze in beweging blijven en er wisselende activi-teiten zijn. Wat we vooral hebben gedaan, is goed kijken naar hoe je de ruimte die je hebt kunt inde-len. We wilden geen hoogbouw, zodat het makke-lijk is om naar buiten te gaan. En we wilden een uitdagend terrein zodat mensen ook zin zouden hebben om naar buiten te gaan.’ Vanuit die 

 gedachte dat beweging het  sleutelwoord is, is ook het woongedeelte bedacht: hoe laten we de bewo-ners zo veel mogelijk bewegen? Daarom staan bij-voorbeeld de slaap kamers los van de centrale huis-kamers zodat de bewoners naar buiten moeten. Yvonne: ‘Dat is meteen het eerste gevoel van die dag: wat voor weer is het? Koud? Warm? Regent het?’ Maar ook het vuilnis weg brengen moet naar een centrale container die  verderop op het terrein staat. Net als de glasbak en de plek om hout te halen voor de open haard. ‘Onze activiteiten zijn niet 

 gekunsteld. Er wordt groente gehaald uit de groentetuin, de dieren worden gevoerd en ieder-een helpt mee met koken en af  wassen. Het gaat op een heel natuurlijke manier, zoals dat in het dage-lijkse leven ook gaat.’ Ze vonden het ook belangrijk dat deze zorg betaalbaar was en niet voor de happy few. De huurprijzen zijn dan ook gelijk aan die in een reguliere zorg instelling. 

Ze krijgen een rol: kennis doorgeven

 

In het Landhuus, de ruimte waar bewoners en de gasten van de dagopvang gemeenschappelijk activi teiten doen, worden mensen ook bezig-gehouden. Zo is er een fietslabyrint waaraan ieder-een kan meedoen, ook als je in een rolstoel zit. Op stoelen met daarvoor trappers zetten de ‘fietsers’ een film in beweging. Dat maakt het trappen  leuker, want je gaat gevoelsmatig ergens naartoe. Soms fiet-sen ze door New York of over de Alpen, deze keer gaat de route door Putten en omstreken, een video speciaal voor Zorgerf gemaakt. Al fietsend  worden de school, de bakker en straten herkend. Ook het brein wordt in beweging gehouden door  middel van reminiscentie, het bewust ophalen van herinneringen. Dit wordt samen gedaan met kinderen van groep acht van een nabijgelegen basisschool. Op tafels liggen spul-len van vroeger: scheerapparaat, koffie zetapparaat, wasbord, zeep. Yvonne: ‘De kinderen hebben vaak geen idee wat dat voor spullen zijn. Dat kunnen de ouderen hun  vertellen. Het is mooi om te zien dat mensen dan weer een rol hebben: kennis doorgeven. Daar-door voelen ze zich weer nuttig en gewaardeerd. Iedereen wil zich gewaardeerd voelen, ook mensen met dementie. Hun verhalen mogen ook gehoord worden.’

 


"De kinderen van groep 8 hebben geen idee wat een wasbord is. De ouderen leggen het uit"


Na de lunch komt de accordeonist

Op de dagopvang wordt intussen de laatste hand aan de lunch gelegd. Wie wil mag meehelpen. Sommige gasten hebben geholpen met koken, anderen met tafeldekken en straks is er ook een groep die gaat afwassen. Aan tafel is het gezellig, er worden grapjes gemaakt over waar de borrel blijft en de laatste  ontwikkelingen in het dorp worden doorgenomen. Begeleidster Joke vertelt dat het samen eten veel mensen uit hun isolement haalt. Als iemand vertelt dat hij vroeger zijn vader moest helpen in de stallen, haken andere gasten daar op in, want die moesten  dat ook. En als er een belangrijke sportwedstrijd is geweest, komen de verhalen ook los.’ Elke dag heeft, zowel voor de bewoners als voor de gasten, een vast dagritme. Dat ritme is belangrijk, maar niet leidend. Joke: ‘Een muziektherapeut wilde een keer langer doorgaan omdat ze zo lekker aan het werk was met de groep. En dat kan dan gewoon, dan eten we iets later.’ Na het eten wordt het programma van die middag doorgenomen: er komt iemand langs met een accordeon die liedjes gaat spelen en zingen. Wie zin heeft mag gaan. De thuisblijvers kunnen rusten, lezen, naar muziek luisteren of helpen het servies uit-zoeken, want dat moet ook gewoon gebeuren. Leny: ‘Het is hier het gewone leven, daar hoort opruimen ook bij, net zoals ze dat thuis moeten doen.’ Even later gaat ze met een groepje naar het andere gebouw, waar de muziek is. Wie hulp nodig heeft bij het lopen, wordt geholpen door een van de andere gasten. Leny trekt met Jan een sprintje. ‘Hij is een sportman, dus laat hem maar rennen.’  


NIETS MOET, ALLES MAG

Zorgerf Buiten-Land en  Zorgerf Buiten-Verblijf is een initiatief van René en Yvonne van der Leest. Onder het motto ‘niets moet, alles mag’ krijgen bezoekers en bewoners de gelegenheid sociale contacten te maken, te bewegen en zich nuttig en nodig te voelen. 

 

Meer info op: www.buiten-land.nl

 

Download het hele krantenartikel: 

 

Download
Mee met het ritme van dag
ZORGERF - ZORGBOERDERIJ.pdf
Adobe Acrobat document 548.0 KB